Het beoogde nieuwe kabinet van D66, VVD en CDA staat voor een fundamentele keuze. Blijft het vasthouden aan marktdenken, afbraak van publieke voorzieningen en het uitspelen van groepen mensen tegen elkaar? Of kiest het voor solidariteit, rechtvaardigheid en een sterke rechtsstaat die mensen beschermt?

Wij: GroenLinks, Partij voor de Dieren, PvdA, SP, DENK en Partij voor Morgen slaan de handen ineen. Als linkse en progressieve partijen in Amsterdam, dwars door de verbanden van coalitie en oppositie heen, roepen wij de formerende partijen op: breek met het desastreuze afbraakbeleid van de afgelopen decennia en kies voor een solidair Nederland.

De crises van deze tijd – sociaal, ecologisch en democratisch – vragen om samenwerking, lef en duidelijke keuzes. Verkiezingsbeloftes zijn geen slogans voor de campagne; ze zijn een opdracht. Het komt nu aan op het dóén. 

In Amsterdam zien we dagelijks wat het rechtse beleid van de afgelopen decennia ons heeft gebracht: een alsmaar groeiende kloof tussen rijken en de rest, een wooncrisis en een klimaatcrisis. Tegelijkertijd is er veel onrust in de wereld, worden internationale afspraken bij het grofvuil gezet en staan mensenrechten en democratieën onder druk. 

Met onderstaande punten vinden wij elkaar in dat wat ons verenigt. We benadrukken de noodzaak dat het aanstaande kabinet deze punten meeneemt en zullen ook na de formatie én na de gemeenteraadsverkiezingen elkaar vast blijven houden om deze waarden en thema’s samen te verdedigen en te bevechten.

1. Democratie, rechtsstaat en mensenrechten als fundament

Het nieuwe kabinet moet staan voor álle Nederlanders. Dat begint bij het onvoorwaardelijk verdedigen van de democratische rechtsstaat, mensenrechten en internationale rechtsorde. Juist in een tijd waarin autoritaire en extreemrechtse ideeën terrein winnen, is actieve bescherming nodig. Dat betekent pal staan voor vrouwenrechten, LHBTQIA+TI-gemeenschappen, vluchtelingen en minderheden. Zonder mitsen en maren. Het betekent ook dat het demonstratierecht, onafhankelijke journalistiek en de rechtsstaat worden beschermd tegen afbraak, en internationale verantwoordelijkheid nemen voor vrede en rechtvaardigheid. Erken Palestina en zorg dat Netanyahu terecht staat voor zijn oorlogsdaden. Ondersteun de Iraniërs die nu de straat op gaan voor hun vrijheid. Houd de strafbaarstelling van illegaliteit tegen. We verwachten van het nieuwe kabinet niet alleen dat zij zich aan de wet houden, maar ook actief de rechtsstaat verdedigen. 

2. Solidariteit boven marktdenken

De afgelopen decennia zijn publieke belangen te vaak opgeofferd aan de markt. Het resultaat is onzekerheid en armoede voor een te grote groep mensen. Bestaanszekerheid moet weer een recht worden, geen privilege. Dat vraagt om hogere lonen, een sterke sociale zekerheid en toegankelijke, betaalbare zorg. Publieke voorzieningen horen in publieke handen: zorg, wonen, energie en openbaar vervoer zijn geen verdienmodellen, maar basisvoorzieningen. Grote vermogens en multinationals moeten eindelijk eerlijk gaan bijdragen, zodat de toegenomen ongelijkheid wordt teruggedrongen.

3. Klimaatrechtvaardigheid: een eerlijke transitie

De klimaatcrisis raakt ons allemaal, maar niet iedereen even hard. Wie het minst vervuilt, betaalt nu vaak de hoogste prijs. Dat is onrechtvaardig. Klimaatbeleid moet daarom sociaal zijn: de vervuiler betaalt, niet de huurder, student of werkende. Gemeenten moeten de ruimte krijgen om regie te voeren op energie, isolatie en mobiliteit. Alleen met beleid dat ongelijkheid verkleint in plaats van vergroot, kunnen we draagvlak creëren en echte stappen zetten. Het is belangrijk dat het nieuwe kabinet daarbij oog heeft voor ongelijkheid in Nederland én wereldwijd.

4. Wonen is een recht, geen verdienmodel

De wooncrisis is geen natuurverschijnsel. Ze is het gevolg van beleid dat de markt zijn gang liet gaan. Wonen moet weer betaalbaar en zeker worden. Dat betekent: lagere huren, vaste contracten en een stevige investering in volkshuisvesting. Bestaande woningen moeten gezond, energiezuinig en betaalbaar zijn. Speculatie, leegstand en de dominantie van beleggers horen niet thuis in een rechtvaardig woonbeleid. Mensen moeten voorop staan, niet winsten. Reguleer daarom alle huren, ook die in de vrije sector, tot een prijs die betaalbaar is. Schaf de winstbelasting voor woningbouwcorporaties af en richt een landelijk fonds op waarmee schimmel door achterstallig onderhoud kan worden bestreden. 

5. Rechtvaardige landbouw en herstel van natuur

Amsterdam heeft verschillende boeren binnen haar stadsgrenzen. We zien dat zij klem zitten, uitstel van beleid is geen optie meer. Natuur, milieu en leefomgeving staan onder grote druk, en boeren in heel Nederland zitten in een systeem dat hen weinig perspectief biedt en waarbij de supermarkten alles bepalend zijn. Hierdoor is er dierenleed in de vee-industrie, verdwijnen kleinschalige bedrijven en neemt de biodiversiteit af. Een rechtvaardige landbouwtransitie betekent herstel van natuur én echte keuzes voor boeren: ondersteuning bij omschakeling naar duurzame landbouw, uitkoop waar nodig en inkomenszekerheid. Wat niet langer kan, is beleid dat vooral de agro-industrie en exportbelangen bedient. 

6. Investeren in gelijkheid en publieke voorzieningen

Jarenlange bezuinigingen hebben buurten, steden en regio’s uitgehold. Het is tijd om te investeren op die plekken waar de achterstanden het grootst zijn: in goed openbaar vervoer, bibliotheken, buurthuizen en publieke diensten. Welvaart moet eerlijk worden verdeeld, tussen regio’s en tussen buurten. Versterk daarbij de banden tussen steden en regio’s: we staan niet tegenover elkaar maar naast elkaar in de strijd voor goede voorzieningen voor onze inwoners.

Deze brief is uniek: we laten als Amsterdamse linkse partijen samen één geluid horen richting de formerende partijen. Het laatste wat Nederland nodig heeft is een regeerakkoord dat ongelijkheid verdiept, de rechtsstaat of democratie afbreekt, wegkijkt van mensenrechtenschendingen wereldwijd, de klimaatcrisis afwentelt op toekomstige generaties, boeren tegen natuur uitspeelt, dierenleed wegwuift, racisme normaliseert of wonen overlaat aan de markt. 

Vanuit Amsterdam laten wij horen en zien: er is een alternatief. Sociaal. Groen. Democratisch. Wij zullen hier gezamenlijk voor blijven strijden. Ieder vanuit diens eigen partij, met eigen prioriteiten en eigen standpunten. Maar verenigd staan we naast iedereen die wordt geraakt door de uitholling van onze rechten en rechts beleid. We roepen met klem op tot een rechtvaardig en toekomstbestendig regeerakkoord. 

Vriendelijke groet,

Zita Pels, lijsttrekker GroenLinks Amsterdam

Anke Bakker, lijsttrekker Partij voor de Dieren Amsterdam

Sofyan Mbarki, lijsttrekker PvdA Amsterdam

Angelo Alessandro Delsen, lijsttrekker SP Amsterdam

Sheher Khan, lijsttrekker DENK Amsterdam

Carla Kabamba, lijsttrekker Partij voor Morgen